لکه څۀ رنګ چې د اقوام متحده ذېلي څانګې يونيسکو د هر کال د فرورۍ يويشتم تاريخ د مورنو ژبو د ورځې نمانځلو دپاره ټاکلے دے او دغه ورځ هر کال د مورنو ژبو د ورځې په توګه نمانځلے شي، دا رنګ ئې  2008 عيسوي کال د مورنو ژبو کال ګرځولے دے. مقصد ئې دا دے چې د دنيا ټولو خلقو او حکومتونو ته د مورنو ژبو اهميت ښۀ په ګوته کړے شي.

     پښتو چې د پښتنو مورنۍ ژبه ده، يوه محکومه ژبه ده او د ترقۍ او ودې کولو لارې ورته بندې کړې شوي دي. په دې وجه د ژبو د ترقۍ په سفر کښې وروستو پاتې شوې ده. پښتو ولې او څنګه وروستو پاتې شوې ده؟ د دې سوال جواب او اسباب لټول د علمي دلچسپۍ، خبرتيا او د هغې نه د سبق اخستو دپاره ضروري دي خو اوس په موجوده وخت کښې د ټولو پښتو ويونکو، ليکونکو  دانشورانو او عالمانو وړاندې دا سوال دے چې اوس د پښتو ژبې دپاره څۀ کول پکار دي؟

     د پښتو ليکونکو اديبانو او شاعرانو د خپلو ټولنو د سرګرمو په ذريعه او وخت په وخت د عالمي کانفرنسونو، کانګرسونو او کنونشنونو جوړولو په ذريعه د پښتو د حقونو دپاره اواز پورته کړے، قراردادونه ئې منظور کړي او مضمونونه او مقالې ئې د پښتو ژبې او ادب د ودې دپاره په متعلقه موضوعاتو اورولي او خورې کړې دي او د وخت د هر صوبائي او مرکزي حکومت نه ئې د پښتو د حقونو دپاره غوښتنې کړې دي خو په دغه غوښتنو کښې لا تراوسه يوه غوښتنه هم منلې شوې نۀ ده. اوس چې دا روان کال د مورنو ژبو کال ګرځولے شوے دے نو د پښتو ژبې د ويونکو، ليکونکو دانشورانو او د پښتو ژبې مئينانو له پکار دي چې په دې لړ کښې خپل جدوجهد نور تېز کړي. په هر ښار او هر کلي کښې غونډې، سيمينارونه وکړي چې يو خوا په خلقو کښې د خپلې ژبې د قدر او اهميت په حقله آګاهي پېدا شي او بل خوا حکمرانان په دې خبره قائل او مجبور کړے شي چې پښتو له خپل جائز حق ورکړي.

     اوس  چې د کال 2008 د فرورۍ په عامو انتخاباتو کښې خلقو قام پرست په يو زيات شمېر کښې منتخب کړي دي او د صوبې (چې لا تراوسه بې نومه ده) د نوي مخلوط (شريک) حکومت مشري د قام پرستو مشرانو لاسو ته راغلې ده نو پښتانۀ په ځائے دا توقع لري چې د صوبې د نورو حقونو لکه صوبائي خودمختارۍ، په خپلو وسائلو د اختيار، د صوبې د تاريخي او ثقافتي نوم پښتونخوا بحال کولو سره پښتو له هم خپل جائز حق ورکړي ځکه چې اوس خو د مورنو ژبو له د حق ورکولو د غوښتنې په شا د اقوام متحده د هداياتو او قراردادونو پُشتي هم موجوده ده.

د پښتو د ليک لوست مـسئله

: دا خبره تر ډېره حده درسته ده چې د پښتو لوستونکي د پښتو ليکونکي دي يا د پښتو ليکونکي د پښتو لوستونکي دي. عام پښتانۀ او په نورو ژبو کښې تعليم يافته پښتانۀ نۀ پښتو ليکلې او نۀ لوستلې شي. يعني د خپلې ژبې په حقله ناخوانده دي. د دې ناخواندګۍ د ختمولو دپاره حکومت له خپلې ذمه وارۍ پوره کول پکار دي چې ابتدائي تعليم په پښتو کښې کړي او تر لسمه پورې پښتو لوستل لازمي کړي. د پښتو دپاره لکه د نورو ژبو مخصوص استاذان مقرر کړي او د ناخوانده بالغانو دپاره د پښتو د ليک لوست د زدکړې دپاره پروګرام جوړ او عملي کړي. په دې لړ کښې د پښتو د ليکونکو اديبانو شاعرانو دانشورانو او عالمانو ذمه واري جوړېږي چې د خپلو ادبي سرګرمو سره په هر کلي او هر ښار کښې د پښتو د ليک لوست دائرې جوړې کړې چرته چې ناخوانده بالغانو ته د پښتو ليک لوست ور زده کولے شي. په دې طريقه به د پښتنو ناخواندګي ختمه شي او د دې جوګه به  شي چې د خپلو پښتنو ليکونکو او دانشورانو تخليقات او افکار مطالعه کړي او خبر شي چې د دوي ليکونکي د دوي دپاره څۀ پېغام لري. د پښتو لوستونکي به زيات شي او پښتو ژبه به د ترقۍ په لار روانه شي.

د کتابونو عالمي ورځ